Koń fiordzki, fiording, fiord

Portret rasy FIORDING – autor Artur Wyczółkowski

– koń fiordzki z ang. Norwegian Fjord Horse, znany w Norwegii jako Fjording lub Fjordhest czy Westland jeszcze inaczej Vestfjord. Jest to rasa kuca pochodząca z Norwegii. Głównie występują w Szwecji ale i licznie w całej Europie. Od XX wieku podlega on planowej hodowli. Prekursorem konia fiordzkiego jest Kuc tzw. Typu II pochodzącego z północnej Euroazji. Fiordy jak ich potomkowie są odporne na zimny, mroźny klimat. Wysokość występują w dwóch typach od 130 do 142 cm oraz 132 do 148 cm. Waży od 400 do 550 kg (czyli około 880 do 1210 funtów). Występują różne odmiany maści bułanej. Mają masywną budowę, z ciężką, szeroką głową z małymi uszami, pręga grzbietowa od ogona po grzywę, kończyny ciemne, zazwyczaj pręgowane. Typową cechą dla tej rasy jest ciemny pas włosów w wewnętrznej części grzywy. Na zewnątrz włos jest srebrzysty. Gruba szyja łagodnie przechodząca w tułów, zad silny bardzo mocno umięśniony, kłąb zwarty zaokrąglony, niewyraźnie zarysowany, głęboka klatka piersiowa, krótkie mocne nogi, niezbyt obfite szczotki pęcinowe, kopyta w dwóch typach wąskie lub szerokie ale zawsze wytrzymałe. Często pręgi jako cecha pożądana występuje również na nogach. Charakterystyczną cechą jest strzyżenie szorstkiej grzywy na kształt półksiężyca. Takie właśnie rysunki z epoki Wikingów jako koni wierzchowych czy sportowych widnieją wyryte w kamieniach. Ciekawostką jest to, iż Fiording podobnie jak kuc Highland czy koń domowy posiadają podobnie 64 chromosomy w komórkach. Podobnie jak dawny koń nordycki z regionów podalpejskich. Ten ostatni powstał najprawdopodobniej z krzyżówki Kuca typu II i Konia Leśnego. Tak więc kuc Higland oraz Fiording są czystymi i jedynymi bezpośrednimi potomkami konia z północnej Euroazji. Często Fiorda próbuje się porównywać do konia Przewalskiego jednakże jest to częściowy błąd gdyż liczba chromosomów w komórce wynosi 66 a nie 64 oraz głowa nie ma charakterystycznego wypuklenia.

Tak więc Fiordy są rasą prymitywną, to znaczy zbliżoną do konia pierwotnego (przypomina go dzisiaj koń Przewalskiego czy wcześniej Tarpana). Fiording podobnie jak Northland to dwie autochtoniczne rasy norweskie. Obydwie rasy są o wiele szlachetniejsze w budowie. Eksterierowow można zaryzykować stwierdzenie, że Fiording jest najbardziej zbliżony do wspomnianego konia Przewalskiego zaś ten drugi do Tarpana. Dlatego uznaje się go za protoplastę kuca islandzkiego. Ciekawostką jest fakt braku dolewki krwi przez przeszło 800 lat. Kiedy to w IX wieku przybył on na wyspę z Norwegii. Czyli rok 1890 gdzie wcześniej dotarli jako najeźdźcy z Norwegii do Szkocji a później sprowadzono dwa ogiery rasy Fiording celem dolewki krwi jako udoskonalenia tamtejszych kuców. Dlatego przypisuje się im fakt posiadania srebrzystych grzyw i ogonów. Odnotowano również kilka przypadków dwukolorowej grzywy.

Od tamtego czasu rasa prawie się nie zmieniła i jest używana na roli, w hipoterapii oraz jucznie. Do dziś w Skandynawii w bardzo trudnych terenach skalistych, górzystych gdzie traktory, quady, śnieżne skutery nie dają rady Fiordy odnajdują się rewelacyjnie. Często jest trzymany prze potomków Lapończyków nie tylko jako koń juczny ale jako koń wszechstronny. W okolicach koła podbiegunowego bardzo często obok podstawowych czynności gospodarskich jest maskotką rodziny gdzie dzieci od najmłodszych lat uczą się obcowania z koniem. Dlatego być może bije on na głowę swoją anielską cierpliwością myloną z oślim uporem, naszego rodzimego hucuła i inne konie. Może właśnie dlatego jest tak ceniony w hipoterapii. W krajach Europy zachodnie prawie nie spotkamy innego konia w pracy z dziećmi. W dobie fast food, chipsów i powszechnej otyłości gdzie z przerażeniem w oczach nie jednego trenera widzimy „co się na konia gramoli” fiord bez problemu daje radę ku uldze i sumieniu prowadzącego jazdę.

Podobnie jak i przodkowi bardziej odpowiada mu ruch w szybkim kłusie niż galopie. Ale niech nikogo nie zwiedzie wspomniany stoicki spokój czy brak chęci do galopu. Podobnie jak teoria, że Fiordy nie skaczą. Forsują bez problemu parkany po przeszło 120 cm. Odnalezione zapisy z zawodów dla Fiordów 130 cm dla krzyżówek ponad 140 cm.

Tak więc temperament firodów jest spokojny. Są bardzo spokojne nawet jako źrebięta. Są wspaniałymi końmi dla dzieci ze względu na swoje usposobienie.

Kraje specjalizujące się w hodowli fiordingów: Norwegia, Dania, Szwecja i Niemcy. Ale i również USA i Kanada. Dwie jednostki organizacyjne na świecie to: NFHA - Northeast Fjord Horse Association (www.northeastfjord.com) i NFHR - Norwegian Fjord Horse Registry (www.nfhr.com).

W Polsce Fiordy wpisuje się do Rejestru Koni Małych w dziale trzecim zatytułowanym Konie Rasy Fiordzkiej (tom II Rejestru, do nabycia w Polskim Związku Hodowców Koni). Zaś PZHKF - Polski Związek Hodowców Koni Fiordzkich w trakcie rejestracji.

Obecnie konie fiordzkie startują w konkursach ujeżdżenia, skoków, w zaprzęgach, a nawet w WKKW. W Polsce głównie są trzymane u osób prywatnych. Niestety w czystości rasy pokutują nam nie zawsze udane mieszanki. Do nich zaliczmy tzw. Anglofiordy które to w oczach wielu hodowców mogłyby skutecznie rywalizować w kategorii koni małych lub pony nawet na Mistrzostwach Świata – co nie jest kpiną czy żartem. Druga grupa to konie z paleniem „L” z Łękna mieszane głównie z angloarabami, trakenami, wlkp, młp. aby uzyskać coś bardziej szlachetnego. Na palcach jednej ręki można policzyć „polskie” konie fiordzie z czystym pochodzeniem. Obecnie najwięcej fiordów jest w Młodzikowie w Sulęcinku. Najczystsze” i najliczniejsze są w Stadninie Myśliwka gm. Mrozy. Ważną rolę odegrały SK Jaroszówka, SK Nowielice, SK Moszna i SK Widzów. Najbardziej cenione i pożądane linie hodowlane na świecie to: Mølbjerg, Halsnaes, Musett, Björgar, Klipper.

Właśnie ze względu na łatwość krzyżowania Fiordingów z końmi innych ras głównie z ogierami pełnej krwi angielskiej uzyskiwano konie wyczynowe w kategoriach pony czy małych koni. W SK Jaroszówce, oparto np. hodowlę na dwóch klaczach! Czy to błąd i tak i nie. Jedna z nich pochodziła właśnie z Nowielice i druga Widzowa. Jak informują księgi stadne uzyskano z tego drzewa pokoleniowego przeszło czterdzieści źrebiąt.

Np. Fiord wałach Duńczyk po Kastet xx – Donka fd po Snau. ur. 1990, wygrywał konkursy skoków na Dolnym Śląsku w klasach N-C. Mała pula genetyczna doprowadzała do tego, że konie wywodzące się z tej samej linii jednej SK wracały do „źródeł” w innym pokoleniu.

Do dziś spotykam się z opowiadaniami o koniach od Donki po ogierach pełnej krwi angielskiej. Gdzie karzy podkreśla: dzielność, zwrotność i potęgę ruchu czy nad wyraz „mocny” galop.

Krzyżówki fiordów rewelacyjnie dawały sobie radę w Memoriale Kazimierza Mazurka w Książu, oraz w Mistrzostwach Polski Amatorów gdzie powożono potomstwem Donki.

W zapisach PZHK odnalazłem jeszcze jednego konia wartego uwagi pochodzenia fiordzkiego z Jaroszówki klacz Samara (Zorro-Sielanka po NN) ur. 7.01.82 r. Dała ona 10 źrebiąt, z których jej syn Samuraj po Watażka został licencjonowanym ogierem zaś drugim licencjonowanym ogierem z tej linii został wnuk Samary bułano-srokaty Santos (kuc).

Obecnie mamy jeszcze żyjącego wysoko zbonitowanego bardzo mocnego ogiera Viliara ur 1993 po Tonicu oraz jego syna Rimbo po matce Rosa po Baronie Halsnaes. Talona ur. 1997 po Notes fd i TAXI-33 fd. Wszystkie 3 ogiery są 100% czyste genetycznie.

Na uwagę zasługuje klacz Miss z 1992 roku po Tamerlanie i Mussice, która dała bardzo wyrównane potomstwo. Podobnie jak wspomniana matka Rosy, Rosa Molbjerg.

Tak więc mamy swój dorobek w uszlachetnianiu rasy. Niestety większość z nich jest zapisana jako kuc. W wielu przypadkach z tzw automatu bo nikomu nie zależało na czystości rasy. Bo uszlachetniano konia do rolnictwa implementując odporność i siłę fiorda. W innych przypadkach w błędach ksiąg stadnych albo jeszcze częściej ich totalnemu zaniedbaniu itp. Na szczęście mamy kilku jeszcze zapaleńców tej rasy w Polsce, którym zależy na prostowaniu tych „skowronków”. Należy pamiętać przy doborze źrebiąt do hodowli o tym „małym” aspekcie. Co wcale nie oznacza, że konie mające w swym drzewie genologicznym araba, angloaraba, młp., trakeny czy wlkp. to konie gorsze. Wcale nie, po prostu należy obserwować czy nadają się do hodowli bezstajennej. Czy odziedziczyły skoczność a może płynniejszy galop? A może odporność na złe warunki pogodowe? Czy trzeba będzie kupić na zimę derkę? Czy bez problemu zimowym porankiem z zrzuci śnieg prosto z grzywy w nasze zaspane oczy itp. Ale niech nas nie zdziwi fakt gdy przy źrebieniu urodzi nam się „fiord” o mysim umaszczeniu lub bez pręgi która jest cechą rasy! Wówczas będziemy dochodzili co jest grane.

Polski Związek Hodowców Koni Fiordzkich (www.PZHKF.pl) wraz z bazą koni fiordzkich oraz koni kucy w typie fiorda jest obecnie w opracowaniu i rejestracji. Osoby zainteresowane budową polskiej bazy fiordów zapraszam do kontaktów artur@ansa.pl lub na Fiording.pl.

Koń małopolski – Polski Koń Angloarabski

konie półkrwi angloarabskiej i arabskiej hodowane w Małopolsce, nieco mniejsze i lżejsze od koni wielkopolskich, urodziwe, o suchej budowie, doskonałym ruchu, dobrze wykorzystujące paszę, wytrwałe i dzielne w pracy.
Rasa ta jest oznaczana jest przez hodowców za pomocą symbolu "m.xo". Jest to ogólne określenie dla koni półkrwi angloarabskiej hodowanych w południowej i południowo-wschodniej części Polski.

Konie małopolskie wywodzą się swymi liniami żeńskimi od miejscowych koni chłopskich o dużym udziale krwi koników polskich, dlatego też ze wszystkich odmian koni gorącokrwistych hodowanych w Polsce, konie te mają najsilniej wyrażone cechy przekazywane im przez konika polskiego: płodność i plenność, długowieczność, dobre wykorzystanie paszy i niewybredność, odporność na choroby i trudne warunki bytu oraz wytrzymałość w pracy.
Rodzima populacja klaczy została w XVIII wieku uszlachetniona końmi orientalnymi: perskimi, turkmeńskimi, tureckimi i arabskimi. W XIX wieku wprowadzono do hodowli konie ze szczepów austro-węgierskich, takich jak Shagya, Amurath, Gidran, Gazla, Dahoman, Furioso i Przedświt oraz konie angielskie, arabskie i angloarabskie czystej krwi (długa tradycja hodowlana tych ostatnich w Polsce). W latach 60. XX wieku w pierwszej Księdze Stadnej rasy małopolskiej znalazły się również konie kabardyńskie sprowadzone z Kaukazu do stadniny w Stubnie.
Urodzony w 1947 roku w Wojcieszkowie siwy ogier Ramzes miał znaczny wpływ na hodowlę koni holsztyńskich i westfalskich.
Pokrój

Są to konie w typie wierzchowym, eleganckie, wytrzymałe, o średnich gabarytach i suchej budowie, najczęściej w typie angloarabskim. Głowa niewielka, zbliżona wyglądem do głowy konia arabskiego. Szyja długa, kark lekki. Kłąb zaznaczony wyraźnie, łopatki czasem strome. Grzbiet bywa nieco słaby, kłoda niezbyt szeroka i głęboka. Zad lekko ścięty, dobrze umięśniony. Kończyny długie i suche, czasami trochę zbyt lekkie, kopyta dobre, bez szczotek pęcinowych. Występują wszystkie maści. Wysokość w kłębie wynosi 158-165 cm. Zazwyczaj koń małopolski jest mniejszy o ok. 5 cm od konia wielkopolskiego i o 100 kg od niego lżejszy.

Rasa małopolska ma cztery odmiany o nieznacznych różnicach: kielecką, lubelską, sądecką, dąbrowsko-tarnowską.

Elitarną hodowlę konia małopolskiego, skupiającą najcenniejsze klacze-matki prowadzą stadniny w: Walewicach, Janowie Podlaskim, Ochabach, Stadnina Koni Prudnik, Udorzu i Kalnikowie. Stadnina Koni Michałów hoduje konie o maści tarantowatej.
Hodowców i miłośników konia małopolskiego zrzesza Polski Związek Hodowców Koni Małopolskich.

Stadnina Myśliwka 

 

Wszystkie materiały zawarte w tej witrynie internetowej są chronione prawami autorskimi.
Nie zezwala się na ich publikację w jakiejkolwiek formie – bez zgody autora.

Stadnina Myśliwka jest oficjalnie zarejestrowana w PZHK (Polski Związek Hodowców Koni).

---

Strona powstała w listopadzie 2011 roku i pozostaje w budowie

Projekt i wykonanie:
ANSA - All Rights Reserved